Eparhijska kancelarija:
Kneza Branimira 2, p.p. 20, 34550 Pakrac, Hrvatska
Tel/faks +385 34 411 638
e-mail: slavonskaeparhija@yahoo.com
Sveci
I. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO PAKRAČKO-DARUVARSKO
protojerej Luka Bosanac, namjesnik
II. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO PODRAVSKO SLATINSKO
protojerej-stavrofor Žarko Uskoković, namjesnik
III. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO BRODSKO-POŽEŠKO
protojerej-stavrofor Anđelko Sailović, namjesnik
DUHOVNI GENOCID U Slavonskoj Eparhiji
Pregled porušenih, oštećenih i obesvećenih crkava, manastira i drugih crkvenih objekata u ratu 1991–1995 (1997) - izvod iz knjige - Duhovni Genocid - Slobodan MILEUSNIĆ
I. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO PAKRAČKO-DARUVARSKO
protojerej Luka Bosanac, namjesnik
Parohije:
BIJELA, crkva Svetog arhangela Gavrila (1881.) 1991. zapaljena. Parohija obuhvata sela: Borci, Markovac, Pakrani. Opslužuje o. Luka Bosanac.
BODEGRAJ, crkva Uspenja Presvete Bogorodice, srušena u Drugom svjetskom ratu, bogosluženja se vrše u kapeli pri parohijskom domu. Parohija obuhvata i selo Ladevac. Opslužuje o. Ðorde Ðuric.
BUČJE, crkva Vaznesenja Gospodnjeg srušena u Drugom svjetskom ratu. 1991. srušen parohijski dom u kome su vršena bogosluženja. Parohija obuhvata sela: Bjelajci, Branešci, Budići, Jakovci, Koturić, Kričke, Ožegovci, Popovci, Prgomelje, Rogulje, Tisovac, Cikote. Opslužuje o. Luka Bosanac.
VELIKI BASTAJI, crkva Svetog velikomučenika Georgija. 1991. demolirana. Parohija obuhvata sela: Bastaški Brđani, Gornja Vrijeska, Donja Vrijeska, Dobra Kuća, Koreničani, Mali Bastaji, Škodilovac. Opslužuje o. Luka Bosanac.
VOĆIN, crkva Svetih Otaca Prvog Vaseljenskog sabora (1790.) potpuno uništena u Drugom svjetskom ratu, podignuta nova koja je 1991. demolirana. Obnovljena i osvećena 2000. godine. Parohija obuhvata sela: Dobrići, Sekulinci, Kometnik. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
VRBOVLJANI, crkva Svetog Save (1759.) uništena u Drugom svjetskom ratu. Bogosluženja se vrše u parohijskom domu. Obuhvata i selo Čovac sa crkvom Svetih Ap. Petra i Pavla koja je srušena u Drugom svjetskom ratu, ostao samo zvonik. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
GRAHOVLJANI, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla (1746.) demolirana 1991. Parohija obuhvata i sela: Sirač sa crkvom Uspenja Presvete Bogorodice koja je potpuno uništena 1991. i Dereza. Opslužuje o. Luka Bosanac.
GREĐANI, crkva Svete Petke (1752.) u Drugom svjetskom ratu porušena. Poslije rata započeta izgradnja nove crkve, ali nije završena. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
DARUVAR, crkva Svetih Otaca Prvog Vaseljenskog sabora (1756.)i kapela na groblju u Daruvaru Svete mučenice Hristine. Parohija obuhvata i sela: Gornji Daruvar, Donji Daruvar, Batinjani, Vrbovac, Ivanovo Polje. Paroh o. Luka Bosanac.
DARUVARSKI BRESTOVAC, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla. Parohija obuhvata i sela: Imsovac, Brestovačka Brda. Opslužuje o. Luka Bosanac.
DOLJANI, crkva Svetog Pr. Ilije (1805.) 1992. paljen, poslije 1995. obnovljen. Parohija obuhvata i sela: Golubinjak, Kip, Milanovac, Sređani, Šibovac. Opslužuje o. Luka Bosanac.
DONJI RAJIĆ; (od 1995. RAJIĆ), crkva Preobraženja Gospodnjeg u Drugom svjetskom ratu uništena, podignuta nova koja je 1995. oštećena. 2002. godine crkva je obnovljena i osvećena. Parohija obuhvata i sela: Gornji Rajić, Borovac, Rajčići, Goleši. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
KAMENSKA, crkva Svetog Pr. Ilije (1774.) potpuno uništena u Drugom svjetskom ratu. Parohija obuhvata i sela : Striježevica, Amatovci, Bogdašić, Vučjak, Kruševo, Mijači, Mrkopolje, Sažije, Šeovci, Šušnjari. Opslužuje o. Luka Bosanac.
KATINAC, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla 1991-1995. oštećena, nakon toga obnovljena. Parohija obuhvata i sela: Babina Gora, Đulovac, Potočani, Puklica, Removac, Cjepidlake, Nova Krivaja, Stara Krivaja. Opslužuje o. Luka Bosanac.
KLISA, crkva Svete Trojice u Drugom svjetskom ratu srušena. Parohija obuhvata i sela: Pivnice, Gvozdanska. Opslužuje o. Luka Bosanac.
KUKUNJEVAC, crkva Svete Petke (1782.) minirana 1991. Parohija obuhvata i sela: Brezine, Dobrovac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
KUSONJE, crkva Svetog velikomučenika Georgija (1734), 1880. obnavljana, 1942. zapaljena sa više stotina mještana, 1987. djelimično obnovljena, 1991. zapaljena. Parohija obuhvata i sela: Dragović sa crkvom koja je posvećena Prenosu moštiju Svetog Stefana, gradnja započeta 1941. nedovršena, Brusnik, Donja Šumetlica, Gornja Šumetlica, Novo Selo, Čaklovac. Opslužuje o. Luka Bosanac.
LISIČINE, crkva Svetog velikomučenika Georgija(1748.)1991. demolirana. Parohija obuhvata i selo Hum Varoš. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
LOVSKA, crkva Svetog velikomučenika Teodora Tirona (1746.), 1991. znatno oštećena. Parohija obuhvata i sela: N. Grabovac, Bujavica. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
MEDARI, crkva Preobraženja Gospodnjeg. 1991. uništena. Parohija obuhvata i sela: Donji Bogićevci, Dragalić, Trnava, Gorice, Pivare. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
MLAKA, crkva Svetog Pr. Ilije (1782). Parohija obuhvata i selo Jablanac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
NOVA GRADIŠKA, crkva Svete Trojice u Drugom svjetskom ratu uništena. 1982. sagrađena nova. 1992. minirana i potpuno uništena. Kapela na groblju u N. Gradišci posvećena Prenosu moštiju Svetog Nikole 1991. također potpuno uništena. 2001. podignuta je kapela Svete Trojice. Parohija obuhvata i sela: Mašići sa crkvom Svetog Pr. Ilije koja je 1991. uništena, Staro Petrovo Selo sa crkvom Svetog Ap. Luke koja je u Drugom svjetskom ratu uništena, Šumetlica sa crkvom Svetog velikomučenika Georgija, također u Drugom svjetskom ratu uništena, Davor sa crkvom Svetih Ap. Petra i Pavla (1777.) koja je oštećena 1991-1995. Brđani, Vrbje, Vrbova, Kovačevac, Poljane, Prvča, Rešetari, Zapolje, Ljupina. Paroh o. Đorđe Đurić.
OKUČANI, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla u Drugom svjetskom ratu srušena, poslije rata podignuta nova i posvećena Svetom velikomučeniku Dimitriju. Parohija obuhvata i sela: Benkovac, Dubovac, Cage, Kosovac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
PAKLENICA, crkva Preobraženja Gospodnjeg u Drugom svjetskom ratu srušena. Parohija obuhvata i sela: Brestača, Voćarica, Grabovac, Roždanik, Jazavica i Novska. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
PAKRAC, Saborna crkva Svete Trojice (1745-68.) 1991. zapaljena. 2003/2005. djelomično obnovljena. Crkva na pravoslavnom groblju Gavrinica posvećena Rođenju Presvete Bogorodice 1991. zapaljena. 1993. te 2000. djelimično obnovljena. U ovoj crkvi su sahranjeni pakrački episkopi: prvi episkop koji je stolovao u Pakracu Petronije Ljubibratić (1699-1703), episkop Nikanor Grujić(1864-1887), te episkop Miron Nikolić(1890-1941). Crkva Svetog Pr. Ilije srušena u Drugom svjetskom ratu, zemljište oduzeto. Parohija obuhvata sela: Japaga, Kraguj, Klisa, Omanovac, Prekopakra, Šeovica, Lipik. Opslužuje o. Luka Bosanac.
Episkopski dvor, dvorska kapela posvećena Blagovjestima, pet parohijskih domova te zgrada stare bogoslovije su uništeni i spaljeni 1991. godine. U toku je obnova.
RATKOVAC, crkva Pokrova Presvete Bogorodice demolirana 1995. Parohija obuhvata i sela: Smrtić, Širinci, Žuberkovac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
ROGOLJI, crkva Svetog velikomučenika Georgija (1847.) demolirana 1995. Parohija obuhvata i sela: Bobare, Goleši, Bijela Stijena, Lještani, Skenderovci, Trnakovac, Rađenovci, Čaprginci. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
SMUDE, crkva Vaznesenja Hristovog (1753.) u Drugom svjetskom ratu srušena. Parohija obuhvata i sela: Kometnik, Dobrić, Macute, Bokane, Ćeralije. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
STARA GRADIŠKA, crkva posvećena Prenosu moštiju Svetog Nikole u Drugom svjetskom ratu srušena. Parohija obuhvata i sela: Gornji Varoš, Donji Varoš, Uskoci. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
SUBOTSKA, crkva Svetog arhistratiga Gavrila (1889.) uništena 1991. Parohija obuhvata sela: Jagma, Korita Livađani, Kričke Bair, Popovac, Brezovac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
TORANJ, crkva Svetog Pantelejmona u selu minirana 1991. Kapela na groblju posvećena istom svetitelju. Parohija obuhvata i sela: Obrijež sa crkvom Svetog Jovana Bogoslova koja je demolirana 1991. Batinjani sa crkvom Svetog velikomučenika Dimitrija minirana 1991. i selo Veliki Banovac. Opslužuje o. Luka Bosanac.
ČAGLIĆ, crkva posvećena Prenosu moštiju Svetog Nikole (1757.) stradala u Drugom svjetskom ratu, djelimično obnovljena te 1995. oštećena. Parohija obuhvata i sela: Gornji Čaglić, Bjelanovac, Bukovčani, Kovačevac. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
ULJANIK, crkva Rođenja Svetog Jovana Krstitelja (1745.) Parohija obuhvata i sela: Trojeglava sa crkvom Svetog Pravednog Lazara , Kreštelovac sa kapelom Uspenja Presvete Bogorodice, Goveđe polje, , Duhovi, Antunovac, Dežanovac, Blagorodovac, Gaj, Brekinska, Kaštel-dežanovački, Gornji Uljanik. Opslužuje o. Luka Bosanac.
UŠTICA, crkva cara Konstantina i carice Jelene u Drugom svjetskom ratu srušena, prije 1991. započeta izgradnja nove. Nije završena. Opslužuje o. Đorđe Đurić.
II. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO PODRAVSKO SLATINSKO
protojerej-stavrofor Žarko Uskoković, namjesnik
Parohije:
VIROVITICA, crkva Vaznesenja Gospodnjeg, do temelja porušena u Drugom svjetskom ratu, nije obnavljana, crkvište nacionalizirano. Parohija obuhvata i sela: Terezino Polje, Katinka, Zrinj, Rit. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
GAZIJE, crkva Svete Trojice (1747.). Parohija obuhvata sela: Šumeće i Gornja Motična. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
GAĆIŠTE, crkva Rođenja Presvete Bogorodice (1748.) do temelja porušena u Drugom svjetskom ratu. Pored temelja stare je podignuta nova (1965). Crkva je osvećena 2003. godine. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
GORNJA BUKOVICA, crkva Svetog Pr. Ilije (1795.) 1991. minirana i oštećena. Parohija obuhvata i sela: Aleksandrovac (od 1991. Bukovački Antunovac), Donja Bukovica, Brezik, Gornje Viljevo. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
GORNJI MIHOLJAC, crkva Svete Trojice (1793.), na groblju 1980. započeta izgradnja kapele Vaskrsenja Gospodnjeg. Parohija obuhvata i sela: Kapinci i Novaki. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
GRADINA, crkva Svetog velikomučenika Pantelejmona, srušena u Drugom svjetskom ratu. Parohija obuhvata i sela: Rezovac, Ovčara, Hadžićevo, Čemernica. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
DIJELKA, crkva Svetog velikomučenika Lazara, srušena 1942. Poslije Drugog svjetskog rata bogosluženja vršena u parohijskom domu koji je 1991. srušen. Parohija obuhvata i sela: Brezovo Polje, Ada, Neteča, Okrugljača, Novi Bogdanovac. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
DOBROVIĆ, crkva Vaznesenja Gospodnjeg, 1942. potpuno srušena. Bogosluženja obavljana u kapeli pri parohijskom domu koji je 1991. miniran. Parohija obuhvata i sela: Miljevci, Bazije, Bjelkovac, Brezovljani( od 1991. Vojlovički Brezovljani), Rajino Polje. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
DONJI MELJANI, crkva Preobraženja Gospodnjeg. Parohija obuhvata sela: Cabuna, Gornji Kusonji, Donji Kusonji, Bistrica. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
KAPELNA, crkva Svete Trojice iz1834. Parohija obuhvata i sela: Donji Miholjac, Ivanovac, Blanje, Bocikovac, Cret. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
KUĆANCI, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla (1828.), obnovljena 1989. Minirana i srušena 1991. Parohija obuhvata sela: Novo Selo, Krunosavlje, Brezovica. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
MEDINCI, crkva Svete Petke (1783.) 1942. srušena. Podignuta nova 1972. Parohija obuhvata sela: Vraneševci, Grabić, Noskovačka Dubrava, Čađavica, Čomborija (od 1991. Nova Šarovka), Starin. Paroh o. Jovan Šaulić.
MIKLEUŠ, crkva Svete Trojice (1747.), minirana i uništena 1992. Parohija obuhvata sela: Petrovac (od 1991. Borik), Čojlug, Balinci, Čačinci. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
MIHOLJAČKI MARTINCI, crkva Svetog Pr. Ilije (1938.) Parohija obuhvata i sela: Gezinci, Ilmin Dvor, Čađavački Lug. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
OBRADOVCI, crkva Svete Petke (1744.) 1991. miniranjem uništena. Parohija obuhvata i sela: Slavonske Bare, Kutovi, Donje Predrijevo, Milanovac, Zdenci, Breštanovci. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
ORAHOVICA, crkva Rođenja Presvete Bogorodice (1758.) U Drugom svjetskom ratu potpuno uništena. Bogosluženja vršena u kapeli pri parohijskom domu koji je 1991. uništen. Parohija obuhvata i sela: Bankovci, Bjeljevina Orahovačka, Gornja Pištana, donja Pištana, Duzluk, Kokočak, Krajna. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
PODRAVSKA SLATINA (OD 1991. SLATINA), crkva Svetih Ap. Petra i Pavla (1747.), u Drugom svjetskom ratu potpuno uništena. 1977. podignuta nova. Parohija obuhvata i sela: Bakić, Lukavac, Kozice. Paroh o. Žarko Uskoković.
SLATINSKI DRENOVAC, crkva Svetog velikomučenika Georgija (1719.) demolirana tokom Drugog svjetskog rata. 1991. djelomično oštećena. 2000. započeta obnova. Parohija obuhvata i sela: Pušina, Đuričići, Prekoračani, Kraskovići, Gornji Meljani. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
SUHOPOLJSKA BOROVA, crkva Uspenja Presvete Bogorodice (1747.), do temelja srušena 1942. Bogosluženja se vrše u kapeli pri parohijskom domu. Parohija obuhvata i sela: Pčelić, Budanica. Opslužuje o. Žarko Uskoković.
SUHA MLAKA, crkva Uspenja Presvete Bogorodice (1932.) 1942. do temelja srušena. Parohija obuhvata sela: Crnac i Žabnjača. Opslužuje o. Jovan Šaulić.
III. ARHIJEREJSKO NAMJESNIŠTVO BRODSKO-POŽEŠKO
protojerej-stavrofor Anđelko Sailović, namjesnik
Parohije:
BOLOMAČE, crkva Svetog Pr. Ilije, srušena u Drugom svjetskom ratu. Parohija obuhvata i sela: Gučani, Oblakovac, Busnovi. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
BEKTEŠKO GRADIŠTE, crkva Rođenja Presvete Bogorodice. Filijalni hram u selu Latinovac posvećen Uspenju Presvete Bogorodice. Parohija obuhvata i sela: Duboka, Bijelač, Ivanovac, Kutjevo. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
LONČICA, crkva Svetog Pr. Ilije (1752.) 1993. demolirana i paljena. Parohija obuhvata i sela: Stojčinovac, Sibikovac, Sapna, Ljeskovica, Ceremošnjak. Opslužuje o.Ratko Gatarević.
NAŠICE, parohija obuhvata i sela: Makloševac, Velimirovac, Đurđenovac, Sušine, Vukojevica, Markovac Našički, Brezik ( u kome se nalazi grob Svetog sveštenomučenika Đorđa Slavonskog). Opslužuje o. Anđelko Sailović.
NOVO TOPOLJE, crkva Svetog Pr. Ilije, srušena u Drugom svjetskom ratu, 1980-90.obnovljena.1991/2. demolirana. Ponovo obnovljena i osvećena 2003. Parohija obuhvata i sela: Andrijevci, Vrpolje, Strizivojna, Svilaj, Oprisavci, Čakovci, Novi Grad. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
PAKA, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla. Parohija obuhvata i sela: Migalovci, Dobrogošće, Imbrijevci, Borojevci, Majar. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
OLJASI, crkva Svetih Ap. Petra i Pavla. Srušena 1991. Parohija obuhvata i sela: Lučinci, Vrhovci, Kantarovci, Klisa, Kunovci, Nježić, Ozdakovci, Smoljanovci, Perinci, Toranj, Bratuljevci, Milivojevci, Markovac, Brđani. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
SLAVONSKI BROD, crkva Sv. Velikomučenika Georgija (1801.), u Drugom svjetskom ratu srušena. Započeta gradnja nove koja je potpuno uništena 1991/92. 2000. godine započeta izgradnja kapele pri parohijskom domu koja je posvećena Svetom sveštenomučeniku Đorđu Slavonskom. 1991. godine je srušena kapela Svetog velikomučenika Georgija koja se nalazila iza parohijske zgrade. Na groblju se nalazi kapela posvećena Svetoj mučenici Sofiji. Crkva Svete Trojice u Klokočeviku je uništena 1991. U Ježeviku se nalazila kapela Svetog Kirjaka Otšelnika, uništena u Drugom svjetskom ratu. U Brodskim Zdencima se nalazila crkva Rođenja Presvete Bogorodice, uništena 1991. Parohija obuhvata i sela: Trnjani, Korduševci, Šušnjevci, Vrhovina, Selna, Rastušje. Paroh o. Anđelko Sailović.
SLAVONSKI KOBAŠ, crkva Sv. Velikomučenika Georgija, u Drugom svjetskom ratu srušena. 1967. obnovljena.1991/2. miniranjem srušena. U selu Malino na groblju se nalazila crkva Svetih Ap. Petra i Pavla, 1991. srušena do temelja. U selu Ratkovica crkva Svete Petke, srušena u Drugom svjetskom ratu, kasnije obnavljana, a 1991. ponovo oštećena. U selu Lužani crkva Svete Trojice, srušena do temelja. Obuhvata i sela: Oriovac, kujnik, Nova Kapela, Ciglenik. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
SLAVONSKA POŽEGA( od 1991. Požega), crkva Sv. Velikomučenika Georgija, u Drugom svjetskom ratu srušena. Započeta izgradnja nove koja još uvjek traje. Filijalni hram u Crkvenim Vrhovcima posvećen Uspenju Presvete Bogorodice je 1991. srušen.. Parohija obuhvata i sela: Laze, Bzenica, Koprivna, Bresnica, Škrabutnik, Pleternica. Paroh o. Ratko Gatarević.
SLOBOŠTINA, crkva Svetog Nikole uništena u Drugom svjetskom ratu. Parohija obuhvata i sela: Pasikovci, Podsreće, Crljenci, Džigerovci, Vranjić. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
STARI SLATNIK, crkva Svetog velikomučenika Lazara srušena u Drugom svjetskom ratu. Poslije rata obnavljana. 1992. minirana. Filijalni hram Preobraženja Gospodnjeg u selu Bebrina i kapela Svetog Pr. Ilije u selu Banovci. Obuhvata i sela: Zbjeg, Stupnički Kuti, Gornji Andrijevci, Batrinja. Opslužuje o. Anđelko Sailović.
TREŠTANOVCI, crkva Vaznesenja Gospodnjeg srušena u Drugom svjetskom ratu. 1983/4. podignuta nova. Obuhvata i sela: Tekić, Eminovci, Trapari, Granje, Jakšić, Tominovci, Bjeliševac, Ćosinci, Novoselci, Vetovo, Hrnjevci. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
ČEČAVAC, crkva Vavedenja Presvete Bogorodice (1752.), srušena u Drugom svjetskom ratu. Filijalni hram Pokrova Presvete Bogorodice u selu Šnjegavić je srušen 1991. Parohija obuhvata i sela: Vučjak, Ruševac, Jeminovci, Golobradec. Opslužuje o. Ratko Gatarević.
Obnova crkve Svetog velikomučenika Georgija u Kusonjama, arhijerejsko namjesništvo Pakračko-daruvarsko.
Crkva je podignuta 1734 godine. Zajedno sa više stotina ljudi, zapaljena u Drugom svjetskom ratu.
1987. godine djelomično obnovljena.
U posljednjem ratu ponovo zapaljena.
2005. godine, blagoslovom vladike Save, započeta njena obnova.
Obnovljeno kroviste crkve sv.Georgije-Kusonje.
Desna i lijeva obala rijeke Save, do trenutka kada su postale pogranično područje dvije velike i moćne imperije, bile su slabo naseljene. Intenzivnije naseljavanje tog područja Srbima vezuje se za drugu polovinu XV vijeka. Mnogi Srbi tada dolaze sa srpskim dinastom Vukom Brankovićem (Zmaj Ognjeni Vuk) koji zbog zasluga u ratovima od kralja Matije dobija nekoliko posjeda i utvrđenja, među kojima i grad Bijelu Stijenu.
POŽEŠKA EPARHIJA
Vjerskim životom pravoslavnih Srba u Slavoniji pod Turcima rukovodili su najprije pojedini sveštenici, a još više kaluđeri koji su zajedno sa narodom dolazili iz Srbije ili iz Bosne. Tada nastaju i manastiri Pakra i Orahovica, kao i Dejanovac ili Kruškovac kod današnjih Okučana.
Baš u vremenu kada su se poslije konačnog pada Slavonije pod Turke formirala brojna srpska naselja u njoj, javlja se jedan od najznačajnijih datuma u istoriji Srpske crkve i srpskog naroda. To je obnova Pećke patrijaršije 1557. Tada je za Srbe u turskoj Slavoniji osnovana Požeška eparhija.
Prvi pomen o Požeškoj eparhiji nalazimo u zapisima na rukopisnim knjigama manastira Orahovice. U zapisu na jednom rukopisnom Cvjetnom triodu piše da je ta knjiga pisana 1585, pri vsesveštenom mitropolite požeškom kir Josifu, pri igumenu že remetskomu jeromonahu kir Maksimu. Togda že prestolom pekskim svetiteljstvujuštuarhiepiskopu kir Savatiju. Ovaj zapis jasno tvrdi da je u devetom i desetom deceniju XVI vijeka u Slavoniji postojala srpska pravoslavna Eparhija požeška u sastavu Pećke patrijaršije. Tačan datum njenog nastanka za sada se ne može utvrditi. Rezidencija požeških episkopa bila je u manastiru Orahovici ili negdje u predgrađu Požege ili u Požeškom polju.
O prvom poznatom episkopu požeškom ne znamo ništa više od njegovog pomena u navedenoj knjizi manastira Orahovice. O episkopu Vasiliju znamo nešto više. Tokom XVII vijeka ima pomena o požeškim episkopima. U sopoćanskom pomeniku spominje se požeški mitropolit Sofronije, a u račanskom Grigorije. Na drugom mjestu spominje se episkop Ćirilo, a poslednji put se pominje srpski episkop u Donjoj Slavoniji 1688. kad skopski mitropolit Jeftimije izjavljuje u Moskvi da su nedavno pod njemačkog cara potpali sedmorica srpskih episkopa, meću kojima se navodi i episkop požeški.
U mutnom vremenu turskog povlačenja Slavonija je ostala bez episkopa. Neposredno poslije odlaska Turaka iz Slavonije eparhijom je upravljao sremski episkop Longin Rajić.
PAKRAČKA EPARHIJA
Velike nevolje koje je slavonskom stanovništvu donio veliki austrijsko-turski rat (1583-1699) nisu poštedeli ni srpsku crkvu u Slavoniji. Već prvih godina rata ostao je upražnjen prijesto požeških episkopa. Postepenim oslobađanjem koje je išlo od zapada preme istoku omogućeno je marčanskim unijatskim episkopima da pokušaju proširiti svoju jurisdikciju i na pravoslavne Srbe u oslobođenoj Slavoniji.
Srpski narod bi teško odolio ovim unijatskim nasrtajima, da se pred jesen 1690. nije u Austriji pojavio srpski patrijarh Arsenije III Crnojević sa privilegijama koje je dobio od cara Leopolda I, prema kojima je Srbima bila zajamčena sloboda pravoslavne vjere. Ubrzo poslije prvog pokušaja u Slavoniji patrijarh Arsenije je bio istisnut, a u Pakrac je 26. maja 1699. doveden pounijaćeni episkop Petronije Ljubibratić. On je u neposrednoj blizni vojnog komandanta podigao malu drvenu crkvu, kuću za stanovanje i uz nju kapelu posvećenu Blagovjestima.
Ipak, ovaj pritisak je kratko trajao. Kada je u Madžarskoj izbio Rakocijev ustanak 1703.godine, austrijska vlast se uplašila da se Srbi ne pridruže ustanicima , te je patrijarhu vratila slobodu i sva njegova prava. Nemajući kud, Petronije se pomirio sa patrijarhom, a pred smrt je napisao pismo u kome je sve svoje preporučio na patrijarha.
1704.godine patrijarh je od Janićija, brata Petronijevog, kupio za 1000 forinti episkopski dvor i crkvu sa inventarom, te lično preuzeo upravu Slavonskom eparhijom pravdajući to dekretom od 1695, po kome su Srem i Slavonija ostavljeni patrijarhu na upravu kao arhidijeceza. Od 1705. godine Sofronije Podgoričanin se vodio kao vikarni episkop patrijarha Arsenija i tek na saboru u Kruševcu 1708. kada je poslije smrti patrijarha biran novi mitropolit, izdvojena je Slavonija iz arhidijeceze i zajedno sa Osječkim poljem organizovana u posebnu- Slavonsku eparhiju
- Preuzeto iz: dr. Kašić Dušan, Srpska naselja i crkve u sjevernoj Hrvatskoj i Slavoniji, Zagreb 2004 -
1. PETRONIJE LJUBIBRATIĆ 1699- 1703
Pounijaćeni episkop, postavljen carskom diplomom 26. maja 1699. godine za episkopa Slavonije i Srema. Ubrzo po dolasku na tron, u Pakracu je podigao malu drvenu crkvu na groblju, kuću za stanovanje i uz nju kapelu posvećenu Blagovjestima. Istorijska zbivanja su ga ipak privoljela da se pomiri sa patrijarhom Arsenijem III Crnojevićem, a pred smrt je napisao pismo u prisustvu vlasti i brata mu Janićija u kome sve svoje '' preporučio na patrijarha''. Umro je 20. novembra 1703. godine.
2. SOFRONIJE PODGORIČANIN 1705- 1710
Istorija ga pamti vrlo sposobnog i vrijednog episkopa. U Pakracu osnovao dva čuvena vašara, om Đurđevdanu i Maloj Gospojini, koji su mnogo unapredili privreni razvoj grada. 1710. godine je izabran za mitropolita Krušedolske mitropolije, ali je ubrzo umro, već 1711. godine.
3. VASILIJE RAJIĆ
Umro je ubrzo po stupanju na katedru.
4. GAVRILO POPOVIĆ 1715- 1716
Na groblju u Pakracu je podigao crkvu Rođenja Presvete Bogorodice, na mjestu drvene koju je sagradio vladika Petronije Ljubibratić. Po njemu je ona kao o cijelo naselje prozvana Gavrinica.
5. ATANASIJE RADOŠEVIĆ 1717- 1720
Kao mlad kaluđer bio protosinđel patrijarhu Arseniju III Crnojeviću. Po dolasku na tron borio se protiv unijaćenja.
6. NIKIFOR STEFANOVIĆ 1721- 1743
 |
Došao za Episkopa pakračkog u veoma teškim uvjetima pa ipak, uspio je da učini mnogo na unapređenju vjerskog i crkvenog života. Prema popisu iz 1734. g. Slavonska eparhija je imala četiri protopopijata: Malovlaški (Pakrački), Podravski, Krajiški, Požeško-đakovštinski. Ukupno 49 parohija i 41 crkva te 32 parohijska sveštenika i 10 kaluđera na parohijama. Podigao je cio čeoni dio današnjeg episkopskog dvora i dostojno ga uredio. Osnovao je i malu školu za obrazovanje parohijskog sveštenstva. Molio patrijarha Arsenija IV Jovanovića da ga na tronu zamjeni Sofronije Jovanović, njegova ''desna ruka'' u Eparhiji koga je sa sobom poveo kao hopovskog kaluđera u Pakrac. Umro 1750. godine. |
7. SOFRONIJE JOVANOVIĆ 1743- 1757
 |
Nastavio rad svoga prethodnika te malu pridvornu školu pretvorio u gramatikalnu. Nastojao da otvara škole i po selima koja su sve više naseljavana Srbima iz Bosne i Like. Pripremio materijal za gradnju nove pakračke Saborne crkve, ali je nije uspio sagraditi jer je izneneda umro 1757. godine. |
8. ARSENIJE RADIVOJEVIĆ 1759- 1769
Nije stekao veliki ugled ni kod sveštenstva ni kod naroda. Premješten je u Eparhiju budimsku.
9. ATANASIJE ŽIVKOVIĆ 1770- 1781
 |
Ostao upamćen posebno po svom zalaganju za otvaranje srpskih škola. |
10. JOSIF JOVANOVIĆ- ŠAKABENT 1781- 1783
 |
Borio se sa uspjehom protiv unije u varaždinskom i bjelovarskom generalatu. Nastojao da sveštenici poučavaju narod istinama vjere i morala. Zato je sastavio ''rukopisnuju knjižicu kratkija hristijanskija radi nauki sočinjeniju''. Posebnu pažnju posvetio Svetoj tajni ispovjesti, te po protopopijatima slao ispovjednike. 1783. godine premješten na Eparhiju bačku. |
11. PAVLE AVAKUMOVIĆ 178?- 1786
 |
Za kratko vrijeme koliko je upravljao Eparhijom posebu pažnju je posvećivao školstvu, vršenju katihizacije i ispovjesti. Otišao na upražnjenu Aradsku eparhiju kojom je upravljao punih 30 godina. |
12. KIRIL ŽIVKOVIĆ 1786- 1807
 |
Jedan od najeminentnijih episkopaove eparhije. Rodom iz Pirota, a zamonašen u manastiru Zograf, na Svetoj Gori . Prije dolaska u Pakrac mnogo putovao po Evropi i Rusiji što će proširiti njegovo znanje i iskustvo. Unapredio je pakrački klirikalni kurs, te su u njega đaci dolazili svake jeseni na šestomjesečni kurs. Na čelu škole je stajao Pantelejmon Terzić, spretan sveštenik i odličan propovjednik. Mnogo polagao na kulturni život svoga sveštenstva i njihov ugled u društvu. Imao biblioteku sa 81 knjigom pisanom na srpskom, grčkom , latinskom, njemačkom i italijanskom jeziku, koja je i činila osnovu pakračke Episkopske biblioteke. Dao veliki doprinos na polju književnosti: preradio je Domentijanovo djelo koje je štampano 1794. u Beču pod nazivom '' Žitije Svjatih srbskih prosvjetitelj Simeona i Savi'', koje je prevedeno i na francuski, od velike vrijednosti su i njegove cirkularne poslanice o Božiću i Vaskrsu, te dvije knjige Petra Damaskina koje je 1804. štampao u Beču na srpskom jeziku. |
13. JOSIF PUTNIK 1808- 1828
 |
Pakračku bogosloviju preuredio po uzoru na Karlovačku, i kraj nje ustanovio internat. Episkopsku biblioteku obogatio sa još 103 knjige iz raznih oblasti. Od 1818. godine on je postao i administrator Aradske eparhije u kojoj od te godine mnogo više i boravi nego u Pakracu. Kratko vremena Eparhijom je administrirao arhimandrit Josif Rajačić. |
14. GEORGIJE HRANISLAV 1829- 1839
 |
Bio veoma obrazovan, te profesor Karlovačke gimnazije i bogoslovije. O njemu su ode pisali mnogi, među njima i Sima Milutinović Sarajlija. Zalagao se za otvaranje srpskih osnovnih škola. Djeca su učila da pišu, čitaju i četiri računske operacije. Pakračka bogoslovija je tada imala dva razreda, a sam Georgije se zalagao da kandidati prije bogoslovije završe giumnaziju, da bi na taj način postizali što bolji uspjeh. Prešao na upražnjenu Bačku eparhiju 1839. godine. |
15. STEFAN POPOVIĆ 1839- 1843
 |
U njegovo vrijeme desio se pokušaj unijaćenja u selu Dišniku u Moslavini. |
16. STEFAN KRAGUJEVIĆ 1843- 1864
 |
Rodom iz Osjeka. U Požunu je završio studij prava. Po selima otvara škole, pakračku bogosloviju produžio na tri godine s tim da su je mogli upisati samo kandidati sa završena četiri razreda gimnazije. Tada su vlasti ovu školu nazivali Pedagogijom, zbog odličnog pedagoškog obrazovanja koje je davala svojim učenicima. |
17. NIKANOR GRUJIĆ 1864- 1887
 |
Rodom iz Baranje. Završio studij prava i filosofije u Pečuju. U njegovo vrijeme je ispražnjena bogoslovija u Pakracu i otvorena Srpska preparandija. Bio plodan pisac. Pisao pjesme među kojima treba istaći epski spjev'' Sveti Sava Nemanjić''. Bio prijatelj sa Vukom Stefanovićem Karadžićem, ali i pored toga kritikovao njegov prevod Novog Zavjeta. Pred smrt napisao: Uvod u tumačenje Svetog Pisma, prevodio sa francuskog, te napisao svoju autobiografiju. |
18. MIRON NIKOLIĆ 1890- 1941
Rodio se u Kapelni 1846. godine u svešteničkoj porodici. Završio pakračku bogosloviju. Zamonašio se u Orahovici.
1894. godine obnovio rad Srpske učiteljske škole koju su mogli da pohađaju i inovjerni.
Od 1914 do 1919. g. bio administrator Mitropolije karlovačke.
U narodu i među građanima Pakraca, ne samo Srbima, uživao veliki ugled.
Do 1951. godine eparhijom administrira mitropolit zagrebački dr Damaskin Grdanički.
19. EMILIJAN MARINKOVIĆ 1951- 1981
Vrijeme ovog arhijereja je vrijeme duhovne i graditeljske obnove ove mučeničke eparhije. Obnovljeni su brojni hramovi (Okučani, Nova Gradiška, Jasenovac...)
20. LUKIJAN PANTELIĆ 1985- 1999
Prvih godina upravljanja Eparhijom nastavio obnoviteljsku djelatnost. Obnovljeni su stara Episkopska knjižnica i Riznica Slavonske eparhije.
Tokom poslednjeg rata na ovim prostorima mnogi pravoslavni hramovi i drugi objekti Srpske crkve su do temelja srušeni, desetine zapaljeni i minirani, među kojima i Saborna crkva Svete Trojice u Pakracu i Episkopska rezidencija.
21. SAVA JURIĆ 1999-
Preuzeo upravljanje ovom stradalnom eparhijom, u vjerovatno, najtežim prilikama kroz koje je ona u istoriji prolazila. Brojne crkve i parohijski domovi su uništeni, narod protjeran, a povratak se odvija usporeno.
Saborna Crkva u Pakracu
Karakteristika koja je krasila gotovo sve pakračke episkope bila je njihova težnja za školovanjem i usavršavanjem svoga svešteničkog kadra. U tu svrhu je već u vrijeme upravljanja Eparhijom episkopa Nikifora Stefanovića (1721-1743), pri rezidenciji u Pakracu, osnovana mala škola za obrazovanje parohijskog sveštenstva. U svome radu episkop Nikifor oslanjao se na sposobnog i okretnog monaha Sofronija Jovanovića, koji je i sam imao visoko obrazovanje te znao latinski i njemački jezik. 1743. godine Sofronije je preuzeo upravljanje Eparhijom te je on ovu dvorsku školu pretvorio u gramatikalnu.
U vrijeme episkopa Josifa Jovanovića – Šakabente (1781-1783) uveden je stalni klerikalni kurs. Nastavnik tog kursa je bio sveštenik Pantelejmon Terzić, izuzetan propovjednik, i Dionisije Ružičić. Da je to doista bio kadar za ponos potvrđuje i činjenica da je Pantelejmon bio određen da propovjeda na saboru u Temišvaru 1790.g. kada je izabran i potvrđen mitropolit Stefan Stratimirović.
O ugledu sveštenstva, kulturi, njihovom pojavljivanju u javnosti naročito je brinuo vladika Kiril Živković (1786-1807). 1809. godine vladika Josif Putnik ( 1808-1828) je reorganizovao staru školu i to u svemu po principima Karlovačke bogoslovije. Rad škole je bio prekinut zbog požara koji je izbio u spahijskom podrumu 29. marta 1812. te je nastavljen 01. decembra 1813. U ovo vrijeme ustanovljen je internat za polaznike škole. U vrijeme vladike Georgija Hranislava (1829-1839) bogoslovija je imala dva razreda, predavani su ovi predmeti: gramatika, istorija crkve, pastirsko bogoslovlje, omilitika, katihetika, metodika, pedagogija ( zbog čega će se bogoslovija često nazivati i Pedagogijom), tumačenje jevanđelja, dogmatika, etika i crkveno pojanje. Za stupanje u nju neophodna je bila završena slaveno-srpska ili njemačka škola,a nešto kasnije( u vrijeme vladike stefana Kragujevića 1843-1864. g.) i završena gimnazija. Tada bogoslovija traje tri godine. Vladika Stefan je riješio i problem školske zgrade budući da je južno od Saborne crkve, u periodu od 1850-1853. g. kupio zemljište i podigao novu zgradu.
U vrijeme episkopa Nikanora Grujića (1864-1887) otvorena je srpska preparandija koju su mogli da pohađaju i nepravoslavni.
DUHOVNI GENOCID u Slavonskoj Eparhiji
Pregled porušenih, oštećenih i obesvećenih crkava, manastira i drugih crkvenih objekata u ratu 1991–1995 (1997)
„Zrtve i darove neces; ti si mi usi otvorio;
Slavonska eparhija prostire se centralnim delom Stare Slavonije. Ona je duhovni produzetak stare Pozeske mitropolije, koja je osnovana 1557. godine u vreme obnove Pecke patrijarsije. Sediste ove Mitropolije bilo je u manastiru Orahovici, duhovnom i kulturnom sredistu Srba Donje Slavonije, odnosno Podravine. Manastir Orahovica osnovan je jos u prvoj polovini XV veka, a danasnji hram podignut je 1592. Crkva je fresko-slikana 1594. godine. U Slavonskoj eparhiji postoje, pored manastira Orahovice, jos i manastiri: Sveta Ana (1412) i Pakra (XVI). Manastire Dejanovac i Drenovac ukinula je carica Marija Terezija u drugoj polovini XVIII veka. Od prvih pozesko-slavonskih mitropolita znamo za Josifa (1585), Vasilija (1590), zatim Sofronija i Grigorija, obojica iz XVII veka. Vladika Vasilije je 1595. godine presao iz manastira Orahovice na podrucje Gornje Slavonije, gde je osnovao Marcansku eparhiju. Turci su vladali skoro 150 godina slavonskim predelima. Iz tog vremena malo je ostalo istorijskih svedocanstava. Ono sto znamo uverljivo kazuje da je zivot Srba i Srpske pravoslavne crkve pod „Agarjanima" bio izuzetno tezak. Velikom seobom Srba pod patrijarhom Arsenijem Carnojevicem, prilike na podrucju Stare Slavonije bitno se menjaju. Patrijarh Arsenije najpre obilazi predele i duhovne centre srpskog naroda, koji su bili ugrozeni rimokatolickim prozelitizmom, odnosno unijom. U Pakracu postavlja 1705. godine Sofronija Podgoricanina za episkopa slavonskog i time uspostavlja pravoslavni kontinuitet na tim prostorima. Od tog vremena, pa sve do Drugog svetskog rata, oseca se stalni uspon i duhovno uzrastanje Slavonske, odnosno Pakracke eparhije, u ciji su sastav usli 1771. godine i delovi Marcanske, odnosno Severinsko-lepavinske eparhije, i to predeli izmedju reka Save i Drave, a zapadno od reke Ilove. Ova celina ostala je jedinstvena sve do 1931. godine, kada je novim Ustavom Srpske crkve od tih delova formirana Zagrebacka eparhija. U Pakracu je 1810. godine osnovana Bogoslovija, koja je radila sve do 1872. Godinu dana ranije (1871), u Pakracu je formirana jedna vrsta uciteljske skole – preparandije, za skolovanje buducih ucitelja u srpskim skolama. Do sada je na tronu Pakracke, odnosno Slavonske eparhije, bilo devetnaest arhijereja. Medju tim crkvenim velikodostojnicima treba istaci Nicifora Stefanovica (1722–1743) i Sofronija Jovanovica (1743–1757), ucene i predane poslenike, Josifa Jovanovica Sakabentu (1781–1783), velikog borca protiv rimokatolickog prozelitizma, Kirila Zivkovica (1786–1807), pisca poucnih i bogoslovskih knjiga, Nikanora Grujica (1829–1839), pisca i besednika koji je poznatiji pod imenom Srb Milutin, Mirona Nikolica (1888–1941), jednog od najuglednijih episkopa Srpske crkve, kao i Emilijana Marinovica (1951–1981), u cije je vreme 1959. godine Pakrackoj eparhiji vracen stari naziv Slavonska. Od 1985. godine episkop slavonski je Lukijan (Pantelic).
Slavonska eparhija dozivela je veliku golgotu u proslom ratu (1941–1945) i u ratu 1991–1995. U Drugom svetskom ratu, na podrucju Pakracke eparhije unistene su 54 crkve, a 21 je ostecena. Manastiri Orahovica i Pakra su opljackani, a potom spaljeni. Na podrucju ove eparhije stradale su 73 arhive i 66 crkveno-opstinskih i manastirskih biblioteka. Deo crkveno-umetnickog i drugog istorijskog blaga Eparhije pakracke vracen je tek 1985. godine Slavonskoj eparhiji. Stara Episkopska knjiznica, jedna od najvrednijih nacionalnih celina, obnovljena je i otvorena 1990. godine prilikom obelezavanja 300. godisnjice od Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Carnojevicem. Obnovljena je i riznica Slavonske eparhije, jedna od najvrednijih u Srpskoj crkvi. Posle rata, u mestima gde su ustase porusile hramove, podignuti su novi: u Jasenovcu, Novoj Gradiski, Slavonskom Brodu, Slavonskoj Pozegi, i jos nekim mestima. Neki od njih nisu ni dovrseni. Dosao je rat 1991–1995, i potomci crkvenorusitelja Drugog svetskog rata nastavili su posao svojih oceva i ponovo srusili 39 crkava, a 41 znatno ostetili. Episkopska rezidencija u Pakracu, jedno od najstarijih baroknih zdanja (1732), opljackana je, granatirana i demolirana. Neizvesna je sudbina stare Episkopske knjiznice, riznice, galerije episkopskih portreta iz XVIII i XIX veka, stilskog namestaja, i jos mnogo toga. Saborni hram je spaljen. U Pakracu su unisteni (minirani ili spaljeni) svi crkveni objekti (ukupno osam). Kontinuitet duhovnog genocida je potvrdjen. Srusene su do temelja crkve u Novoj Gradiski (ovo je cetvrto rusenje srpskog hrama u ovom mestu za poslednjih 250 godina) i Slavonskom Brodu (koji jos nije bio ni zavrsen).
Crkva Svete Trojice u Novoj Gradiski podignuta je 1982. godine i bila je u to vreme najveca crkva podignuta u Srpskoj patrijarsiji posle rata. Ovaj monumentalni hram minirale su ustase devet puta. Zbog cvrstine gradnje i lokacije (nalazi se u strogom centru), poslednje miniranje obavili su strucnjaci iz Zagreba. Rusevine su uklonjene, a crkviste poplocano. U ovoj posavskoj varosi srusen je i hram posvecen Prenosu mostiju Svetog Nikole, na srpsko-pravoslavnom groblju. U Pakrackom kraju, unisteni su skoro svi pravoslavni hramovi: Kusonje, Sirac, Bijela, Batinjani, Obrijez Donja, Kukunjevac. Preko 80% crkava, kao i ostalih crkvenih zdanja, unisteno je u ovom ratu van ratnih dejstava. Daleko od svake borbene linije miniran je i hram Svetih apostola Petra i Pavla u Kucancima, rodnom mestu patrijarha srpskog Gospodina Pavla. Pored navedenog, sruseno je jos 25 parohijskih domova, a 15 je osteceno.
Karakteristika skrnavljenja i demoliranja hramova na podrucju ove eparhije, posebno na podrucju Pakrackog, Daruvarskog i Novogradiskog namesnistva, jeste u tome sto su Casne trpeze razbijene i oskrnavljene, a ikone sa ikonostasa izbodene ili spaljene. Kada je iguman manastira Orahovice, zbog zdravstvenih tegoba, prebacen u bolnicu septembra 1996. godine, manastir je demoliran i opljackan. Nestale su brojne ikone i druge vredne manastirske dragocenosti.
|
|
|
Pakrac
Saborna crkva Svete Trojice – podignuta izmedju 1757. i 1768. godine na temeljima starije crkve, uz koju je 1747. podignuta kapela Svetog Trifuna. Znatnija obnova izvedena 1898. godine po projektu Hermana Bolea. Tada uradjen i novi ikonostas, delo slikara Steve Todorovica. Tokom Drugog svetskog rata ustase su unistile arhivu i crkvene knjige, a ostale dragocenosti opljackali. Tih ratnih godina, Saborna crkva je preuredjena u rimokatolicku bogomolju. Krajem 1991. godine, znatno je ostecen zvonik i krov; a pocetkom 1992. godine, Sabornu crkvu minirala hrvatska vojska i tom prilikom izgoreo ikonostas i drugi crkveno-umetnicki predmeti (Izvestaj ECMM, ¤ 3/95, 36). Pred pravoslavni Bozic 1996. godine miniran, unutar hrama, grob pakrackog episkopa Emilijana.
Vladicanski dvor – podignut 1732. godine na mestu starije drvene episkopske rezidencije. Izvesne dogradnje bilo je u XVIII i XIX veku. Unutar dvora je i kapela posvecena Blagovestima; zatim stara Episkopska knjiznica, najvrednija nacionalna biblioteka, i Riznica Eparhije slavonske. Godine 1985. vracene su stara biblioteka i riznica koje su bile opljackane u Drugom svetskom ratu. Episkopski dvor je tokom ratnih dejstava 1991/92. godine znatno ostecen, posebno njegova krovna konstrukcija. Ceo inventar, kao i stara biblioteka, delom su unisteni, a delom opljackani. Tokom 1991–1993. godine u dvoru je bio smesten Stab Ministarstva unutarnjih poslova Republike Hrvatske. Vladicanski dvor i dalje prazan, demoliran i u izuzetno teskom stanju. Pridvorna kapela opljackana, bez ikonostasa. Casna trpeza srusena. Crkvu Rodjenja Presvete Bogorodice na „Gavrinici" podigao je krajem XVII veka episkop Petronije Ljubibratic kao svoju grobnu crkvu. Od tog vremena sluzi kao Mauzolej slavonskih episkopa. Crkvu obnovio „tvrdim materijalom" episkop pakracki Gavrilo Popovic 1715/16. godine. Po njegovom imenu crkva, kao i predeo oko crkve, deo Pakraca prozvana „Gavrinica". U Drugom svetskom ratu (1941–1945) crkva znatno ostecena, a veliki broj ikona i drugih bogosluzbenih predmeta unisten. Obnovljena 1972. godine. Tokom ratnih operacija 1991/92. godine crkvu spalila hrvatska vojska, tako da su ostali samo zidovi (Izvestaj ECMM, ¤ 3/95, 36). Obnova pocela 1993. godine, kada je stavljen novi krov. Tokom hrvatske agresije 1995. godine grobljanska crkva na „Gavrinici" provaljena i demolirana.
Zgrada bogoslovije, staro bogoslovsko-prosvetno zdanje, podignuta 1850–53. godine. Tokom ratnih operacija 1991/92. zgrada spaljena, ostali samo zidovi. Parohijski domovi: dva parohijska stana spaljena 1991/92. godine mimo ratnih operacija. Zgrada svestenickih udovica spaljena izvan ratnih operacija 1991/92. godine.
Vladicanska vila u vinogradu spaljena mimo ratnih operacija. Ostali samo zidovi. |
|
Batinjani
Crkva Svetog velikomucenika Dimitrija podignuta 1739. godine. Ikonostas delo popa Stanoja Popovica iz 1747–1751. godine. Generalno obnovljena 1990. Minirana izvan ratnih operacija 1992. godine.
Bebrina Crkva Svetog kneza Lazara minirana avgusta 1991. godine. Ostali samo temelji (Izvestaj ECMM, ¤ 2/95, 54).
Bijela
Crkva Svetih arhangela Mihaila i Gavrila podignuta 1751, a znatnije obnovljena 1885/86. godine. Ikonostas slikan 1759. godine. Tokom Drugom svetskog rata demolirale je ustase, a crkvene knjige i arhivu unistili. Parohijski dom spaljen. Crkva i parohijski dom obnovljeni 1956. Godine 1991/92. izvan ratnih operacija crkva spaljena, a ikonostas, crkvene knjige, bogosluzbeni predmeti i arhiva unisteni. Parohijski dom spaljen izvan ratnih operacija 1991/92. godine.
Bodegraji Kapela Uspenja Presvete Bogorodice uredjena posle Drugog svetskog rata u parohijskom domu i dozidan zvonik. Maja meseca 1995. godine nasilno provaljena, razbijena ulazna vrata i nekoliko prozora.
Brodski Zdenci Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice podignuta 1926. godine. Minirali je Hrvati 1993. godine.
Veliki Bastaji Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta na starijim temeljima 1765. godine. Veca obnova izvedena 1880. godine. Ikonostas slikao (1785) slikar Mojsije Subotic. Tokom Drugog svetskog rata ostecena spolja, maticne i bogosluzbene knjige, kao i arhiva, unistene. Tokom ratnih operacija 1991/92. godine ostecena. Ulazna vrata razbijena, juzna izvaljena, krov ostecen na nekoliko mesta, tako da crkva prokisnjava. Parohijski dom miniran mimo ratnih operacija krajem 1991. godine.
Vocin Crkva Svetih 318 bogonosnih otaca podignuta 1790. godine. Spaljena 1942, a parohijski dom unisten do temelja. Obnovljena 1976. i tada podignut novi zvonik. Novi parohijski dom podignut 1956. godine. Crkva minirana nocu 13. decembra 1991. godine. Ostali samo zidovi (Izvestaj ECMM, ¤ 1/94, 90). Parohijski dom miniran nocu 13. decembra 1991. godine. Ostali samo zidovi.
Vrbovljani Kapela Svetog Save uredjena u parohijskom domu i prizidan zvonik. Provaljena i demolirana od strane Hrvatske vojske maja 1995. godine. Parohijski dom opljackan i demoliran.
Gazije Crkva Svete Trojice iz 1754. godine. Obnovljena 1811. i 1883. godine. Puscanim zrnima ostecena fasada; nestalo osam ikona (1991–1995).
Gorice
Crkva Vaznesenja Gospodnjeg spaljena u toku ratnih operacija 1991/92. godine. Ostali samo zidovi.
Gornja Bukovica Crkva Svetog proroka Ilije iz 1795. godine. Porusile je ustase 1942. godine. Novi hram podignut 1989. godine. Unutar hrama bacena eksplozivna naprava (minirana), a spolja gadjan zvonik tromblonima (1991–1993).
Gornji Miholjac Crkva Silaska Svetoga Duha podignuta na starijem crkvistu 1793. godine. Veca obnova bila 1825. Tokom Drugog svetskog rata unisten ceo inventar, a crkva preuredjena u rimokatolicku bogomolju. Ostecena u toku ratnih operacija 1991/92. godine. Parohijski dom porusen izvan ratnih dejstava (1991–1995).
Gornji Rajic Crkvu Svetog Save ostetila hrvatska vojska maja 1995. godine. Unutrasnjost demolirana i opljackana; bilo pokusaja i da se spali (Izvestaj ECMM, ¤ 3/95, 44).
Gradiste Bektesko Parohijski dom (novopodignuti) iz 1990. godine porusen izvan ratnih dejstava 1991–1992. godine.
Grahovljani (Donji) Crkva Svetih apostola Petra i Pavla provaljena 1991. godine. Ulazna vrata razbijena, unutrasnjost demolirana. Na ikonostasu nedostoje nekoliko prestonih ikona. Kamena Casna trpeza potpuno razbijena, a delovi razbacani svuda po oltaru. Zvonik ostecen, zvona odneta; prozori polupani. Krovni prekrivac ostecen, tako da prokisnjava iznad ikonostasa. Tokom 1997. godine nepoznata lica skinula i odvezla crep sa crkve (Izvestaj br. 144/97 od 18. maja 1997. godine). Parohijski dom unisten, ostali samo zidovi.
Gredjani
Crkva Svete Paraskeve (Petke) podignuta 1750. godine na temeljima ranijeg hrama. Veca obnova izvedena 1858. Tokom proslog rata stradala od ustasa; ostali samo zidovi. Ikonostas, bogosluzbene knjige, liturgijski predmeti i sve drugo unisteno. Obnovljena 1975. godine, kada je dozidan toranj. Crkva ostecena u vremenu 1991–1993. godine, a ikone na ikonostasu isecene bajonetom. Kapela u parohijskom domu demolirana maja 1995. godine. Parohijski dom opljackan i demoliran maja 1995. godine.
Daruvar
Crkva Svetih 318 bogonosnih otaca zidana 1756. godine na starijim temeljima. Veca obnova izvrsena 1879. U Drugom svetskom ratu ostecena spolja, a maticne knjige i arhiva unisteni. Posle rata obnavljana nekoliko puta. Tokom 1991/92. godine neznatno ostecena spolja.
Dijelka Kapela u parohijskom domu i zvonik poruseni 1992. godine, izvan ratnih operacija.
Dobrovic Crkva Vaznesenja Gospodnjeg podignuta 1749, obnovljena 1774. godine. Srusile je ustase 1942. godine. Parohijska kuca sa bogomoljom minirana (srusena). Crkveno-umetnicke dragocenosti, bogosluzbene i maticne knjige i arhiva unisteni (1991–1995).
Doljani Crkva Svetog proroka Ilije podignuta na temeljima ranije drvene crkve 1805. godine. Znatnije obnovljena 1904. Na dan hramovne slave (2. avgusta) 1943. godine ostecena, a drvorezbarija ikonostasa, bogosluzbene knjige, crkveno-umetnicki predmeti i arhiva unisteni. Godine 1979. godine obnovljena. Demolirana i rastresena detonacijama 1992. Od pokusaja paljenja ostecen krov na zvoniku i na ladji hrama, tako da prokisnjava zapadni deo. Parohijski dom miniran od hrvatskih nacionalista izvan ratnih operacija 1991. godine.
Donji Bogicevci
Crkva Svetog Haralampija podignuta u drugoj polovini XVIII veka. Tokom ratnih dejstava 1991/92. godine stradala od granata.
Donji Rajic Crkva Preobrazenja Gospodnjeg (nova) podignuta na starim temeljima 1813. godine. Srusili je ustase 1941. godine. Izgradnja novog hrama zapoceta 1983, a zavrsena 1990. godine. Tokom 1991. godine ostecena spolja u ratnim dejstvima. Prilikom hrvatske agresije maja 1995. godine, hram provaljen i demoliran, a od pokusaja spaljivanja ikonostasa nagorele carske dveri.
Donji Caglic Crkva Svetog Nikole podignuta 1757. Spaljena 1942. Ikonostas i bogosluzbeni-liturgijski predmeti, bogosluzbene knjige i arhiva unisteni. Crkva generalno obnovljena 1990. godine. Znatno ostecena granatama hrvatske vojske 1991/92. godine. Obnovljena tokom 1994. godine. Prilikom hrvatske agresije maja 1995. godine crkva granatirana, provaljena i demolirana (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 43 i 70).
Dragovic Crkva Svetog Save sagradjena 1940. godine. Ostecena spolja i iznutra u ratnim dejstvima hrvatske vojske 1991/92. godine (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 39). Sa zvonika koji je sluzio snagama Ujedinjenih nacija kao osmatracnica ukradeno zvono (Izvestaj Br. 144/97 od 18. maja 1997. godine).
Jazavica Kapela Svete Paraskeve (Petke) podignuta u XIX veku. Opljackale je i demolirale ustase 4. oktobra 1991. godine. |
|
Jasenovac
Crkva Rodjenja Svetog Jovana Krstitelja podignuta 1775. godine. Ustase je srusile 1941. Ikonostas, liturgijski predmeti, bogosluzbene i maticne knjige, arhiva i mobilijar unisteni. Nova crkva podignuta 1984. godine. Ostecena u ratnim operacijama 1991/92. Prilikom hrvatske agresije maja 1995. godine crkva granatirana (ostecen krov i zidovi), provaljena i demolirana (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 71). Parohijski dom spaljen (1991–1995).
Katinci Crkva Svetih apostola Petra i Pavla sagradjena 1750. godine, obnovljena 1864. i 1872. Ikonostas slikao Evtimije Subotic. Krajem 1991. godine provaljena, opljackana i unutrasnjost demolirana (Casna trpeza potpuno srusena, a sa ikonostasa odneto devet ikona).
Klokocevik Crkva Svete Trojice podignuta u periodu od 1756. do 1760. godine. Tokom Drugog svetskog rata srusile je do temelja hrvatske ustase. Tom prilikom stradao ikonostas, crkveni predmeti, bogosluzbene knjige i arhiva. Posle rata, na groblju podignuta nova crkva kao zaduzbina profesora dr Dusana Glumca. Godine 1988. izgradjena u mestu nova crkva. Istu porusila novembra 1991. hrvatska vojska, izvan ratnih operacija; ostali samo temelji (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 55).
Korenicani Crkva Svetog Nikole demolirana, inventar polomljen. Casna trpeza srusena. Zvonik i deo krova pogodila granata i ostetila. Crkva prokisnjava na nekoliko mesta.
Krestelovac Crkva Uspenja Presvete Bogorodice sagradjena 1745, obnovljena 1938. i 1957. godine; u narodu se zove „Svetinja". Oskrnavljena.
Kukunjevac
Crkva Svete Paraskeve (Petke) podignuta 1782. godine na temeljima starije. Ikonostas slikao Muravic 1896. godine. Tokom Drugog svetskog rata znatno ostecena, a parohijski dom spaljen. Posle rata u vise navrata obnavljana. Crkvu granatirala hrvatska vojska decembra 1991. godine; nije za upotrebu (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 40). Iste godine, ili pocetkom 1992, hram miniran; potpuno unisten zvonik i deo ladje, a svod pao. Casne trpeze nema, a ikonostas zatrpan ciglama. Novopodignuti parohijski dom minirala hrvatska vojska decembra 1991. godine.
Kusonje Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1734. godine. Ustase je zapalile 13. avgusta 1942. i tom prilikom u crkvi mucki je umoreno 460 pravoslavnih Srba. Posle rata (1987), i pored zabrane Regionalnog zavoda u Osijeku, pocela obnova. Crkva ostecena 1991/92. godine. Razbijeno i polomljeno sve u njoj. Betonska Casna trpeza razbijena, a delovi razbacani unaokolo. Stakla razbijena, krov prokisnjava. Tokom 1997. godine ukraden crep i zvono sa ovoga hrama (Izvestaj Br. 144/97 od 18. maja 1997. godine). Novopodignuti parohijski dom granatirala hrvatska vojska 1991/92. godine. Nije za upotrebu (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 41).
Kucanci
Crkva Svetih apostola Petra i Pavla podignuta 1828. na temeljima starijeg drvenog hrama iz 1748. godine. Ikonostas delo akademskog slikara Ilije Dimitrijevica iz 1888. godine. Minirana 20. decembra 1991. (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 57).
Ladjevac Crkva Svetog Nikole ostecena i oskrnavljena maja 1995. godine (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 58).
Lisicine Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1869. na starijem crkvistu (1748). U proslom ratu ostecena, a liturgijski predmeti, bogosluzbene i maticne knjige unisteni. Hram generalno obnovljen 1990. godine. Krajem 1991. crkvu porusile ustase. Ikonostas spasen, prenet u Beograd. Parohijski dom porusile ustase krajem 1992. godine.
Lovska Crkva Svetog Teodora Tirona podignuta 1746. godine. Ikonostas nastao 1842. Tokom Drugog svetskog rata (1945) ostecena topovskim granatama. Obnova ovog hrama zapoceta 1985. godine. Tokom ratnih dejstava hrvatske vojske septembra/oktobra 1991, crkva ostala bez veceg dela krovnog pokrivaca. Nema tragova ikonostasa ni Casne trpeze; nema vrata ni prozora, sve zatrpano ciglom. Zvonik pogodjen granatama i skoro potpuno unisten (nema zvona). Parohijski dom tokom granatiranja hrvatske vojske 1991/92. godine ostecen.
Londzica Parohijski dom pocetkom septembra 1993. godine minirale hrvatske ustase izvan ratnih operacija.
Luzani Crkva Svete Trojice srusena u Drugom svetskom ratu. Novi hram podignut posle rata. Crkva iznutra minirana od strane ustasa izvan ratnih dejstava 1991/92. godine.
Malino Crkvu Svetih apostola Petra i Pavla srusile ustase 1941. godine. Novi hram podignut posle rata. Srusile je hrvatske ustase 1991/92. godine, izvan ratnih operacija.
Manastir Pakra Crkva Vavedenja Presvete Bogorodice – manastir osnovan 1556. godine. Danasnja crkva podignuta 1765, a ikonostas uradio nekoliko godina kasnije novosadski slikar Vasa Ostojic. Tokom Drugog svetskog rata manastir opljackan i demoliran, a konaci spaljeni. Posle rata izgradjen novi konak. Krajem 1991. godine sestrinstvo izbeglo, manastir i konaci provaljeni, demolirani i opljackani. Na Casnoj trpezi paljene su bogosluzbene knjige, a nestale su i vredne ikone s kraja XVII i iz XVIII veka. Krov na crkvi ima ostecenja kod samog zvonika tako da prokisnjava na nekoliko mesta. Zvona ukradena.
Manastir Svete Ane Crkva Svete Ane podignuta 1412. godine kao pavlinski manastir. U XVII veku dodeljen pravoslavnim monasima. Obnovljen krajem XVII veka, u vreme kada u tim krajevima boravi patrijarh Arsenije III Carnojevic. Tokom Drugog svetskog rata manastir opljackan. U ratnim dejstvima novembra 1991. godine ostecen krov i zidovi (Izvestaj ECMM ¤ 1/94, 72 i 84). Maja 1995. godine hrvatska vojska demolirala crkvu. Sestrinstvu manastira pridruzile se i izbegle monahinje iz manastira Pakre.
Masic Crkva Svetog proroka Ilije podignuta u drugoj deceniji XIX veka, na temeljima starijeg hrama iz 1772. godine. Granatirana izvan ratnih operacija od strane hrvatske vojske, u prolece 1991 godine. Nije za upotrebu (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 70). |
|
Masicka Sagovina
Kapela Vaznesenja Gospodnjeg podignuta pocetkom XX veka. Ostetile je hrvatske ustase 1992. godine.
Medari
Crkva Preobrazenja Gospodnjeg podignuta 1777, a veca obnova izvedena 1834. godine. U Drugom svetskom ratu zapalile je ustase. Posle rata obnovljena. U toku ratnih operacija 1991/92. godine stradala od granata hrvatske i srpske vojske. Novi parohijski dom znatno ostecen tokom ratnih dejstava 1991/92.
Medinci Crkva Svete Paraskeve (Petke) podignuta 1747. Srusile je ustase 1942. godine. Podignuta nova 1972. Na crkvu ispaljena kumulativna granata koja nije eksplodirala (1991–1993).
Mikleus Crkva Svete Trojice podignuta 1747, a veca obnova izvedena 1777. i 1844. godine. U Drugom svetskom ratu preuredjena u rimokatolicku bogomolju. Obnovljena posle rata. Minirale je hrvatske ustase aprila 1992. godine. Vredni liturgijski predmeti i bogata zbirka bogosluzbenih i crkvenih knjiga unisteni. Parohijski dom provaljen, opljackan i demoliran (1991–1993).
Miokovicevo Zvonik stradao od hrvatskih ustasa 24. jula 1992. godine. Tada su i srpske kuce u ovom selu spaljene.
Nova Gradiska
Crkva Svete Trojice podignuta 1738, obnovljena 1824. i 1885. godine. Srusena do temelja od strane hrvatskih ustasa 7. jula 1941. Tom prilikom stradao i ikonostas iz 1814. godine, vredni bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige. Nova Saborna crkva podignuta 1982. godine; najveca podignuta crkva u Srpskoj patrijarsiji posle Drugog svetskog rata. Srusena miniranjem strucnjaka iz Zagreba u prolece 1992. godine. Minirana devet puta sve dok nije sravnjena sa zemljom. Sav materijal uklonjen, a crkviste pretvoreno u zelenu povrsinu (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 56).
Nova Gradiska Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole (na groblju) podignuta 1818. godine. Obnovljena 1866. Srusena od strane hrvatskih ustasa 1992. godine, izvan ratnih operacija. Dva parohijska stana provaljena i nasilno useljena (1991–1995).
Novo Topolje Crkva Svetog proroka Ilije podignuta 1847. na starijem crkvistu iz 1778. godine. Ikonostas slikao Djordje Protic, iz Sombora. Srusile je ustase 1941. godine. Nova crkva podignuta 1987/88. Znatno ostecena 1991/92. godine.
Obradovci Crkva Svete Paraskeve (Petke) podignuta 1774, obnovljena 1823. i 1881. godine. Ikonostas iz XVIII veka. Tokom Drugog svetskog rata tesko je ostetili Nemci i ustase. Ikonostas srusen, a bogosluzbeni predmeti, crkvene knjige i arhiva unisteni. Obnovljena 1984. godine. Minirana 27. novembra 1991. od strane ustasa. Tom prilikom unisten ikonostas iz 1763. godine, sa 42 ikone, dvadeset bogosluzbenih knjiga iz XVIII veka, kao i stampano Jevandjelje okovano srebrom, iz 1747. godine.
Obrijez Donja Crkva Svetog Jovana Bogoslova podignuta 1747. godine. Obnavljana nekoliko puta, a generalno 1989/90. godine. Provaljena i demolirana krajem 1991. godine.
Okucani
Crkva Svetog velikomucenika Dimitrija podignuta 1752. godine. Srusile su je ustase 1942, a ikonostas, mobilijar, bogosluzbene predmete i crkvene knjige unistili. Nova crkva podignuta nedaleko od starog crkvista 1969. godine. Ostecena spolja na Mitrovdan 1991. Prilikom hrvatske agresije maja 1995. godine, crkva provaljena i demolirana (Izvestaj ECMM ¤ 3/95,42). Tokom 1997. godine crkva oskrnavljena (Izvestaj Mbr. 33/97 od 6. februara 1997. godine). Parohijski dom ostecen i delom srusen krajem 1991. godine. Tokom 1992. godine osposobljen za stanovanje. Jedanaestog aprila 1997. godine, u 21 sat i 15 minuta, podmetnut je pozar koji je naneo veliku stetu (Izvestaj Br. 144/97 od 18. maja 1997. godine).
Oljasi Kapela Svete Paraskeve (Petke) uredjena u parohijskom domu. Parohijski dom i kapela osteceni granatama 1991/92. godine. |
|
Orahovica Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice podignuta 1758–62; obnovljena 1887. godine. Ikonostas iz 1775. godine. Srusile je ustase na Bozic 1942. Ikonostas odnet u Zagreb pre rusenja i vracen u Pakrac 1985. godine. Posle rata u parohijskom domu uredjena kapela; ista minirana 1991/92. godine izvan ratnih dejstava. Zvono sa drvene zvonare odneto; crkveno-umetnicke dragocenosti unistene.
Podravska Slatina Crkva Svetih apostola Petra i Pavla podignuta 1750, obnovljena 1813. i 1887. godine. Ikonostas slikao Jovan Cetirevic Grabovan 1785. Srusile je ustase 1941. godine. Obnovljena 1977. Ostecena granatama 1991/92. godine. Provaljena i demolirana 1995. Parohijski dom ostetile granate 1991/92. godine.
Poljane (pored Medara)
Zavetna kapela s pocetka XX veka. Obnovljena 1990/91. godine. Do temelja su je srusile ustase krajem 1991. godine.
Pusina Zvonik demolirali Hrvati 1991/92. godine.
Rajevo Selo Crkva Svetog velikomucenika Prokopija podignuta 1866. godine. Demolirana i opljackana (1991–1993).
Ratkovac Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta 1800. godine na starom crkvistu iz sredine XVIII veka. Tokom Drugog svetskog rata ostecena i opljackana. Maja 1995. godine granatirala je hrvatska vojska; demolirana i opljackana (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 42). Nedostaje nekoliko ikona sa ikonostasa; prestone ikone: Hristova, Presvete Bogorodice i Svetog Nikolaja ostecene („klane") nozem ili necim slicnim. Tokom 1997. godine opljackan ikonostas (Izvestaj Mbr. 33/97 od 6. februara 1997. godine).
Ratkovica Crkva Svetog velikomucenika Dimitrija (Svete Paraskeve) podignuta 1874. godine. Srusile su je 1941. hrvatske ustase. Sagradjena nova 1980. godine. Minirana decembra 1991. Tom prilikom unistene crkveno-umetnicke dragocenosti unutar hrama (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 57).
Rogolji Donji Crkva Svetog velikomucenika Georgija iz XIX veka. Obnovljena 1990. godine. Ostecena 1991. Obnovljena 1993. godine. Ostecena, oskrnavljena i opljackana maja 1995. (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 44). Razbijena i potpuno unistena Casna trpeza. Tokom 1997. godine opljackan ikonostas (Izvestaj Mbr. 33/97 od 6. februara 1997. godine).
Sirac Crkva Uspenja Presvete Bogorodice podignuta 1751, obnovljena 1876. godine. Delimicno ostecena i opljackana 1943. godine. Minirana i do temelja unistena 1991/92. godine.
Slavonska Pozega Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1730, obnovljena 1845. godine. Ikonostas slikao Celestin Medovic. Srusile je ustase 1. maja 1941. Tom prilikom ikonostas, bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige unisteni. Novi hram podignut 1990. godine. Ostecen u vise navrata granatiranjem (1991–1993). Parohijski dom sa kapelom Svetog velikomucenika Georgija spaljen izvan ratnih operacija 1991/92. godine.
Slavonski Brod
Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1802. godine. Srusile je ustase 1941. godine. Nedaleko od starog crkvista podignuta 1990. godine nova crkva, po projektu arhitekte dr Predraga Ristica. Minirana izvan ratnih operacija 1991/92. godine. Stara bogomolja Svetog Georgija demolirana i znatno ostecena.
Slavonski Kobas Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1779, a ikonostas oslikan 1801. godine. Srusile su je ustase 1941. godine. Tom prilikom unistene sve crkveno-umetnicke dragocenosti unutar hrama. Nova crkva podignuta 1962. godine. Minirana u jesen 1993. godine; ostali samo zidovi (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 53).
Stari Slatnik Crkva Svetog kneza Lazara do temelja srusena 1941. godine. Bogosluzbeni predmeti, crkvene knjige i arhiva unisteni. Nova crkva izgradjena 1985. Minirana u leto 1991. godine i nije za upotrebu (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 53). Spomen-ploca sa imenima Srba koje su pobile ustase 1941–1945. unistena 12. novembra 1991. godine.
Subotska
Crkva Svetog arhangela Gavrila podignuta sredinom XVIII veka. Obnovljena 1889. godine. Ikonostas iz prve polovine XVIII veka. Tokom Drugog svetskog rata ostecena granatama, a bogosluzbeni predmeti, crkvene knjige i arhiva unisteni. Crkvu unistila hrvatska vojska 1991/92. godine izvan ratnih dejstava, i nije za upotrebu (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 38). Bez vrata, prozora, inventar spaljen. Ikonostasa nema, a Casna trpeza od kamena razbijena u sitne delove i razbacana svuda po hramu. Crkva prokisnjava. Zvonik ostecen granatama i skoro potpuno unisten (nema zvona). |
Toranj
Crkva Svetog Pantelejmona (Pantelija) podignuta 1931. godine. Tokom Drugog svetskog rata delimicno ostecena. Unisten deo arhiva; bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige opljackani. Obnovljena 1989. godine. Minirala je hrvatska vojska 1992. (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 71).
Izvan sela Tornja nalazi se stara crkva Svetog Pantelejmona iz XV veka; obnovljena 1751. godine i od tada sluzi kao pravoslavna bogomolja. U Drugom svetskom ratu stradala od partizana. Ostecena 1991/92. godine.
Trnava Crkva Vaznesenja Gospodnjeg granatirana od strane hrvatske vojske 1991/92. godine. Tesko ostecena (Izvestaj ECMM ¤ 3/95, 39).
Trnjani Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice srusena od strane ustasa 1941. godine. Tom prilikom stradao ikonostas i sve crkveno-umetnicke dragocenosti unutar hrama. Nova crkva podignuta posle rata. Srusena oktobra 1992. godine, izvan ratnih operacija. Ostali samo zidovi (Izvestaj ECMM ¤ 2/95, 56).
Uljanik Crkva Rodjenja Svetog Jovana Pretece podignuta 1760, obnovljena 1881, 1889. i 1893. godine. Ikonostas iz 1903. Generalno obnovljena 1956. godine. Provaljena avgusta 1991. Parohijski dom provaljen, opljackan i demoliran.
Ustica Crkva Svetog cara Konstantina i Jelene podignuta 1810. godine. Minirale su je ustase 1941. Tom prilikom stradao ikonostas i sve dragocenosti u hramu. Na crkvistu podignut novi zvonik 1980. godine, a 1989. pocela izgradnja novog hrama. Parohijski dom i kapelu Svetog cara Konstantina i Jelene ostetile granate 1991/92. godine.
Crkveni Vrhovci
Crkva Uspenja Presvete Bogorodice podignuta 1778. godine. Obnovljena 1990/91. Srusena 1991/92. godine.
Sagovina Masicka Kapela Svetog velikomucenika Georgija podignuta u XIX veku – Spomenik kulture. Ostecena tokom avgusta/septembra 1991. godine (Izvestaj prema monografiji Ranjena crkva u Hrvatskoj, Zagreb 1996, str. 425).
Sirinci
Kapela Svetog jevandjeliste Marka podignuta u XIX veku. Ustase je unistile 1991. godine, izvan ratnih operacija.
Snjegavic Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta 1764. godine. Srusena krajem decembra 1991, izvan ratnih dejstava. Parohijski dom spaljen 1991. godine. |
